Onder een weefsel verstaat men in de biologieën samenstelling van gelijksoortig gedifferentieerde cellen, dus met gelijke of vergelijkbare functie, die door intercellulaire contacten en een extracellulaire matrix verbonden zijn. Weefsels zijn het onderwerp van studie van de weefselleer of histologie.

In de microscopische bouw van het lichaam van mens en dier onderscheidt men in de histologie een viertal hoofd- of grondweefsels. Dit zijn:

• Epitheel 1 of dekweefsel

  Epitheel wordt verdeeld in de zuivere epitheelweefsel en het klierweefsel 2.

• Bindweefsel 3

  Men onderscheidt:

  • Bindweefsel in engere zin, dat weer te verdelen is in:

    • losmazig bindweefsel
    • straf bindweefsel
    • reticulair bindweefsel
    • elastisch bindweefsel

  • Kraakbeenweefsel
  • Beenweefsel of botweefsel
  • Ook bloed, lymfe en vetweefsel  worden tot de bindweefsels gerekend

• Spierweefsel

  Men onderscheidt:

  • Dwarsgestreept spierweefsel of skeletspierweefsel 4
  • Glad spierweefsel
  • Hartspierweefsel

• Zenuwweefsel

 

 

 

 

1) De verschillende organen van het lichaam zijn uit wisselende combinaties van deze vier weefsels samengesteld.

Het vrije oppervlak van het lichaam wordt bekleed door epitheelweefsel. Ditzelfde weefsel vormt ook de bekleding van de verschillende lichaamsholten.

Epitheelcellen sluiten zonder intercellulaire stof op elkaar aan zodat moleculen niet of nauwelijks tussen de cellen door kunnen diffunderen. Wel kunnen moleculen het epitheel passeren. Dan is er sprake van actief transport door de epitheelcellen, die aan de ene zijde moleculen opnemen en ze gelijktijdig aan de andere zijde uitscheiden. Dergelijk resoberend epitheel vinden we bijvoorbeeld in de darmwand  en de nier.

De bekledende epitheelcellen kunnen in een of meerdere lagen gerangschikt zijn. De cellen kunnen verschillende vormen hebben variërend van heel dun en afgeplat tot hoogcilindrisch. We spreken dan ook van een éénlagig plat, kubisch of cilindrisch epitheel. De cellen van meer lagige epithelia zijn zeker in de buitenste lagen bijna altijd sterk afgeplat.
Soms bestaat meerlagig epitheel geheel uit levende cellen, zoals bij het hoornvlies soms zijn de cellen van de buitenste lagen dood en bestaan ze helemaal uit een hoornachtig materiaal keratine. Dit is het geval bij het epitheel dat de huid bekleedt.

Epitheel bevat geen bloedvaten. Aan- en afvoer van stoffen voor de epitheelcellen geschiedt via de bloedvaten in het eronder gelegen bindweefsel door middel van diffusie.

Een speciale variant van het epitheel wordt gevormd door de klierweefsels . Hoewel klierweefsel meestal ook grenst aan een holte (de afvoergang van een klier ), is de bedekkende functie ondergeschikt geworden aan de productie en uitscheiding van allerhande stoffen. Denk hierbij aan speekselklieren, de alvleesklier of pancreas . Ook de lever is op te vatten als een ingewikkeld gebouwde klier. Ze bestaat dan ook grotendeels uit epitheelweefsel.

Soms vinden we in het lichaam ook groepjes kliercellen die niet grenzen aan een afvoergang, maar zo maar los in het bindweefsel liggen. Dit noemen we endocriene klieren. De afvoer van hun afscheidingsproducten of hormonen verloopt via het bloed.

 

3) Het bindweefsel - eigenlijk zouden we moeten spreken van 'de bindweefsels' - maakt onderdeel uit van alle organen van het lichaam van mens en dier. Bindweefsel heeft een steunende, dan wel verzorgende functie. Bindweefsel beschermt de organen en bepaalt hun vorm. De onderlinge beweeglijkheid van de organen wordt verzorgd door het bindweefsel. Bindweefsel vormt tevens de weg waarlangs bloedvaten en zenuwen naar de organen worden geleid; de meest verbindende van alle bindweefselfuncties.
Een belangrijk gemeenschappelijk kenmerk waarin de bindweefsels zich onderscheiden van de andere weefsel is het feit dat bindweefsel bestaat uit een populatie van gespecialiseerde cellen, ingebed in grote hoeveelheden tussencelstof of intercellulaire matrix. De cellen staan hooguit via dunne uitlopers of soms in het geheel niet in direct contact met elkaar. Het zijn de verschillen in eigenschappen van de matrix die in belangrijke mate het functionele verschil tussen de diverse bindweefsels bepalen.

4) Dwarsgestreept spierweefsel bestaat uit spiervezels en die op hun beurt weer bestaan uit spierfibrilen. Elke spiervezel is ontstaan door versmelting van vele spiercellen. Een spiervezel bevat dan ook veel kernen. Met eenmicroscoop is bij deze spiervezels een dwarse streping te zien. Veel dwarsgestreepte spieren zitten vast aan delen van het skelet (de skeletspieren ). Sommige dwarsgestreepte spieren zitten met een of beide uiteinden vast aan de huid (de huidspieren). Voorbeelden van huidspieren zijn spieren in het gelaat en de spieren in de tong.