Het middel ivermectine, dat ingezet wordt bij de bestrijding van wormen en andere parasitaire infecties, heeft een zeer slechte naam. Bij dieren met een overgevoeligheid voor dit middel kunnen na toediening vergiftigingsverschijnselen, die vooral betrekking hebben op het zenuwstelsel, ontstaan. De honden kunnen toevallen met spierkrampen krijgen, ze kunnen bewusteloos en zelfs in coma raken. De hartslag kan vertragen met als gevolg zuurstofgebrek en een daling van de lichaamstemperatuur.

Daarnaast kunnen de dieren gaan kwijlen, braken of diarree krijgen. Het is bekend dat dieren zijn overleden, na de toediening van een eenvoudig ontwormingsmiddel (met daarin de stof ivermectine).

Uit onderzoek is gebleken  welke hondenrassen deze overgevoeligheid voorkomt en dat dit een erfelijke aandoening is. Helaas is ivermectine niet het enige middel waarvoor de overgevoeligheid bestaat. Daarnaast is er sinds kort een DNA-test beschikbaar waarmee men op voorhand kunnen vaststellen welke honden in de problemen kunnen komen bij de toediening van bepaalde medicijnen. Dit is niet alleen voor de betreffende hond, eigenaar en hun dierenarts zeer belangrijke informatie, ook voor fokkers is dit goed nieuws omdat ze nu bij het fokken van honden kunnen gaan selecteren op dieren die niet aan medicijnovergevoeligheid lijden.

Hondenrassen met een verhoogd risico:

Aanvankelijk werd de medicijnovergevoeligheid vooral beschreven als een probleem bij Collies. Intussen weey men dat niet alleen Collies getroffen zijn met het gendefect. De rassen waarbij het gendefect in meer of mindere mate voorkomt zijn:

• Australian Shepherd
• Australian cattledog
• Border Collies
• Bearded Collies
• Langharige Whippets
• Old English Sheepdogs (Bobtails)
• Schotse Collie
• Shetland Sheepdogs (Shelties)
• Witte herders
• Zijden windhonden

Medicijnen die problemen kunnen veroorzaken:

MDR1 gen

Honden met een overgevoeligheid voor bovenstaande medicijnen hebben een defect in het DNA in het zgn. Multi Drug Resistence 1 gen (MDR1-gen). Het MDR1-gen zorgt voor de productie van P-glycoproteine, een stof die ervoor moet zorgen dat allerlei toxische stoffen slechts in geringe concentraties in de hersencellen kunnen voorkomen. Honden met een MDR1 gendefect kunnen de stof P-glycoproteine niet maken, waardoor bepaalde stoffen (in ieder geval de bovenstaande medicijnen) niet uit de hersencellen geweerd kunnen worden. Hierdoor wordt de concentratie van deze stoffen in de hersencellen zo hoog dat ze giftig kunnen worden en voor problemen zorgen.

Onderzoek: er zijn momenteel 2 verschillende testen beschikbaar om vast te stellen of het MDR1 defect aanwezig is:

1.Duitse test: hiervoor moet bloed afgenomen worden door de dierenarts (1 ml EDTA bloed), dat vervolgens samen met een aantal gegevens van de hond voor onderzoek naar het Institut fur Pharmakologie und Toxikologie opgestuurd moet worden. Binnen 4 weken wordt de uitslag via post toegezonden.

Voor meer info: www.vetmed.unigiessen.de/pharmtox/index.html

2.Amerikaanse test: middels een bij het Veterinary Clinical Pharmacology Laboratory te bestellen testkit moet wangslijmvlies worden afgenomen. Dit is door een handige eigenaar zelf goed te doen. Het monster van het wangslijmvlies moet met een aantal gegevens voor onderzoek worden teruggestuurd. Binnen twee weken is de uitslag bekend en wordt via post, fax of email verstuurd. De kosten zijn ongeveer 70 dollar per test, bij vijf of meer tests tegelijkertijd 15 % korting.

Voor meer info: www.vermed.wsu.edu/dept-VCPL

De uitslag van de test kan 3 verschillende uitkomsten opleveren:

1). gezond

2). drager

3). lijder

• Lijder: twee defecte MDR1 allelen (- / -):Deze dieren hebben een overgevoeligheid voor bovengenoemde medicijnen en misschien voor nog wel meer medicijnen. Deze middelen mogen  bij deze dieren dus zeker niet toegepast worden. Ze geven het defecte allel zeker door aan hun nakomelingen. Hierbij moet de kanttekening gemaakt worden dat deze dieren voor het overige, voor zover nu bekend, volkomen normaal functionerende dieren zijn.
• Drager: een normaal en een defect MDR1 allel (+ / -): Drager van een defect MDR1 allel. Deze dieren kunnen de medicijnovergevoeligheid wel doorgeven aan hun nakomelingen, maar hebben zelf zeer waarschijnlijk geen last van medicijnovergevoeligheid. Ongewenste bijwerkingen van geneesmiddelen, zoals die voor elk dier gelden, kunnen natuurlijk niet uitgesloten worden.
• Gezond: twee normale MDR1 allelen (+ / +): Bij de keuze van geneesmiddelen hoeft geen bijzondere voorzichtigheid in acht genomen te worden en kunnen bovengenoemde medicijnen zonder een verhoogde kans op problemen toegediend krijgen. Ongewenste bijwerkingen van geneesmiddelen, zoals die voor elk dier gelden, kunnen natuurlijk niet uitgesloten worden.